Pakikipagsulatan ni Rizal sa kanyang mga kasambahay, 1876-1896/2

by José Rizal

MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

2. Buhat kay Rizal para sa kanyang mga kapatid

Maynila,
Ika-2 ng Hulyo, 1876

 

Minamahal kong mga kapatid na babae at kapatid na lalaki:

Tinanggap ko ang mga sinelas na may abaloriyo na ipinagkaloob ninyo sa akin sa kaarawan ng kapanganakan ko; iyo’y ikinalugod ko nang gayón na lamang sa dahilang kayo ang may gawa at sa dahilang may pangalan at apelyido ko pa.

Ang mga pinag-aaralan ko ngayo’y^[1] Pilosopiya, Pisika, Kimika, Kasaysayan ng Kalikasan, pagdidibuho at pagpapalakas. Akala ko’y makapagdidibuho na ako sa tubig,^[2] alalaong baga’y may kulay, datapwa’t nagkamali ako; gayón ma’y gumuguhit ako ng isang marikit na larawan, isang ‘“Cornetero a caballo” o “Mangungurniting nakasakay sa kabayo” at binabalak kong magdibuho sa langis kapag ako’y nag-aral sa Santo Tomas.^[3]

Mabuti ako, datapuwa’t si Pantaleon,^[4] upang malaman ng kaanak niya, ay labingwalong araw nang may sakit.

Ang mga nota^[5] ko’y tatanggapin ninyo sa susunod na sulat ko.

Sabihin ninyo sa ating ama at ina na hinihingi ko ang kanilang banal na bendisyon, at sa aking maliliit na kapatid na babae^[6] na magsikap sila sa pag-aaral.

MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateKumusta sa buong kaanak, sa dalawa ko pang kapatid na babae,^[7] sa minamahal kong bayaw na si Ranito^[8] at sa ma­liit na si Emilio.^[9]

Inaasahan kong babalitaan ako ng kapatid kong lalaki^[10] tungkol sa pista.

Ang inyong kapatid,

Jose Rizal

1. Ito ang ikalimang taong ipinag-aaral ni Rizal sa Ateneo Munisipal ng Maynila; noo’y “interno” siya, o kaya’y mag-aaral na nakatira sa Kolehiyo.
2. Ang sinasabing nakapagdidibuho ng tubig ay nakapagpipinta sa pamamagitan ng “acuarela” o walang halong langis.
3. Ang Santo Tomas ay tumutukoy sa Unibersidad o Pamantasan ng Santo Tomas, na kanyang pinasukan nang taong 1878.
4. Ang sinasabing Pantaleon dito ay Pantaleon Quintero, isang binatang taga-Kalamba, na pagkatapos ay naging bayaw ni Rizal dahil sa pakikipagisang-dibdib sa batang kapatid niya.
5. Ang salitang “nota” ay tumutukoy sa mga marka sa pag-aaral at nauukol sa mga natamo ni Rizal nang sinundang panahon o kurso ng pag-aaral.
6. Tumutukoy sa kanyang mga kapatid na batang sina Josefa, Trinidad at Soledad.
7. Ang dalawa pang kapatid na binabanggit ay ang mga may asawa nang sina Narcisa at Lucia, na tumitira nang hiwalay sa kanilang angkan.
8. Ang Ranito ay siyang palayaw na itinatawag sa kanyang bayaw na si Mariano Herbosa, asawa ni Lucia.
9. Ang maliit na si Emilio ay siyang panganay na anak ng kanyang kapa­tid na si Narcisa.
10. Ang tinutukoy na kapatid na lalaki ay ang tangi niyang kapatid na lalaking si Paciano.