tanawin at ito'y isang gusaling bilog; pumasok ka at makakikita
ka ng mga patay na kawal sa tabi ng isang kanyon, na ang
anyo'y nilalik; pagkatapos ay darating ka sa isang pook at dito'y
mamamalas sa lahat ng dako ang isang tunay na paglusob,
may mga kawal na nagsusukò ng kanilang mga sandata, pagsasagupaan, at iba pa. Madaraya kayo ng lahat ng napapanood
doon; aakalain ninyong ang kabayong iyon ay gumagalaw, ang
patay sa dako roon ay kumikisay, ang usok ng dupong ay pumapailanlang, ang yelo ay nasa-malayong bundok, ang bala ng
kanyon, ang lantaka; mga malalayong tumpahin, ang yelo, ang
pinunong sumisigaw, kaya kami'y nagtalo kung ang lahat
ito'y iginuhit o nilalik. Kung kayo'y naroroon ay hindi na kailangang gumamit ng kosmorama, kayo'y parang nasa gitna ng
larangan ng labanan. Sa lahat ng dako'y isang malawak na kampamento at ang mga bata'y nag-aalok pa ng kanilang mga largabista
upang makamalas na mabuti. — Umalis ako sa Marselya,
sakay ng isang treng matulin, sa pang-unang klase, nang hapon
ng ika-15; lahat ng treng umaalis sa Marselya patungong Barselona ay
matutulin. Ang tiket ay napakamura at nagkakahalaga ng 12 piso at 3 peseta sa pang-unang klase; maglalakbay kayo
na ang tulin ay buhat sa lima hanggang anim na legwa isang
oras. Ang paglalakbay sa bapor ay halos gayon din ang bayad
at hindi pa maginhawa. Napakatulin ang takbo namin na kapag nakakasalubong kami ng inga tren ay hindi kami makatingin
sapagka't nakaliliyo. Ito'y kasindak-sindak na parang isang lintik, isang dambuhala, isang taing-bituin. Dumaan kami sa mga
tunel o mga bundok, at ang isa'y napakahaba na sa kabila ng
tulin ng aming takbo ay limang minuto pa, sa palagay ko,
ang kinailangan upang mabagtas. Sa isang himpilan ay kinabahan ako nang gayon na lamang; ipinahayag na titigil ng 30
minuto. Bumaba ako dahil sa isang pangangailangan at pagka
raan ng limang sandali ay napansin kong lumalakad na ang tren,
tangay ang aking dala-dalahan at ang aking pera. Hinabol ko
nang takbo, hindi ko inabutan; salamat at sinabi sa akin ng
isang pulis na iyon daw ay babalik agad at ilalagay lamang sa
ibang daang bakal. Buhat noon ay hindi na ako bumaba ng tren.
Ang mga bayan at mga parang na dinaanan namin ay magagan
da; bawa't dalì ng lupa'y binungkal na mabuti at natatamnan ng
ubas at oliba, at ang mga bukid ay natatamnan ng trigo at se
bada. Napakaraming tao sa Pransiya, kaya't ang mga bahay ay
dikit-dikit halos hanggang sa dumating sa hangganan ng Espanya.
Dinaanan namin ang mga sumusunod na baya't lungsod: Pasde-Gmur, Regisal, San Charmas, Miramas, Tarascon, la . . . Ai-
