bil na magarang manamit at mapagmalaki. Ang taong iyon ay
siya nga, ang dakilang si Moltke, ang pangunahing talino sa
digma ng kasalukuyang dantaón, na tumalo sa tatlong bansa,
sapagka't nang masalubong niya ang ilang kawal ay buong pag
galang na nagpugay sa kanya; ang mga taong nakakikilala ay
lumilingon upang siya'y makita at mamasdan; marami rin ang
nagdaan sa tabi niya nang hindi man lamang nagpugay, at
ito'y hindi pinansin ni Moltke. Sa bagay na ito'y nakita kong
siya'y daig ng ating mga tenyente ng Guwardiya Sibil at ng
ilang gobernador ng lalawigan at ng mga prayle, na itinu
turing na kasalanang malaki ang hindi pag-aalis ng sambalilo
sa kanilang harap.* Datapuwa't ano ang ating magagawa? Ang
mga abang taong iyon ay may katuwiran, sa dahilang pagka
tapos na sila'y pagkaitan ng Diyos ng talino, pagmamatuwid at
karaniwang pandamdam, pagkatapos na sila'y pagkaitan ng li
punan ng magandang-aral, pagkakatuto at pagpapakundangan,
ay pagkakaitan pa ba nating mga Indiyo ng pagpupugay?, at
ano na lamang, kung gayon, ang matitira sa mga sawimpalad
na ito sa lupang tigib ng luha maliban sa isang kaputol na
lubid upang sila'y makapagbigti? Dahil dito'y pinagsisisihan
ko nang buong puso ang aking inasal kay Tenyente Porta at
gayon din sa ibang mga prayle, at buhat sa sandaling ito'y
nagtitika akong magpupugay na sa kanila upang sila'y huwag
magpatiwakal, at baka ako'y hingan pa ng pagsusulit ng Diyos
sa pagkapariwara ng isang Kristiyano. Dahil dito, ninanais ko
at ninais kong lunasan at iwasto ang aking inga kahangalang
nagawa noong ako'y bata at pinaghahanap ko ang lahat ng taong
maaaring nalapastangan ko datapuwa't tila ako'y sinasamang palad, sapagka't wala na akong nabalitaang sinuman sa kanila.
Tangi sa rito at upang mawakasan ang paksang ito ng pagpu
pugay, ay mabuti ring mapagtangi-tangi sa gayong paraan, ang
mga taong may halaga at mga taong walang kabuluhan.
Ang hapon ay malamlam, sapagka't umuulan na naman ng yelo; gayunman, ang mga nagdaang araw ay hindi na maginaw. Ang mga sasakyang "trineo" ay nagkalat sa mga daan. Ang Spree, alalaong baga'y ang ilog, ay nagsisimulang maging
4 Tinutukoy niya ang pangyayaring naging sanhi ng kanyang pakikipag kagalit sa isang nagngangalang Porta, tenyente ng Guwardiya Sibil, na sa pa mamagitan ng isang panghagupit ay sinugatan siya sa likod nang isang gabing madilim sa Kalamba, dahil lamang sa hindi siya nakapagpugay pagka't hindi niya nakilala sanhi sa kadiliman nga ng gabi.
5 Ang Spree ay isang ilog sa Alemanya na may 200 milya ang haba at nagmumula sa Sahoniya. Ang isang bahagi ng ilog na ito'y napamamangkaan at ang tubig ay sumasama sa ilog Oder sa pamamagitan ng dalawang kanal.
