niyang si Trinidad
Ika-11 ng Marso 1886
BINIBINING TRINIDAD RIZAL,
MINAMAHAL KONG KAPATID NA TRINING:
Buhat nang ako'y umalis diyan ay wala akong tinatanggap
kundi apat o limang talatang sinulat mo, isa o dalawang balitang walang halaga tungkol sa iyo, at wala na. Ewan ko kung
ano ang iyong kalagayan at hindi ko mahaka ang pagkatao
mo. Nang ikaw ay iwan ko ay maliit ka pa, ngayon sa loob
ng dalawang buwan ay maglalabingwalong taon ka na, at sa
loob ng apat na buwan pa ay inaakala kong lalaki ka na at
magiging isang dalaga. Sa gulang mo, ang mga babaing aleman ay parang may 20 o 24 na taong gulang na, dahil sa pag
mumukha't sa pag-uugali nila. Ang babaing aleman ay por
mal, palaaral at masipag, at dahil sa ang damit nila'y walang
maraming kulay, at karaniwang sila'y may tatlo o apat na da
mit lamang, ay hindi sila totoong nag-aabala tungkol sa kanilang
damit, ni tungkol sa mga hiyas, at sinisikap na suklayin ang
madalang na buhok na tira ng kanilang kamusmusan na siyang kapanahunang ang buhok nila'y kaakit-akit, tumutungo
sila sa lahat ng pook na matulin ang lakad na daig pa ang
lalaki, dala-dala ang kanilang aklat, ang kanilang buslo, at
hindi sila pumapansin sa kaninuman at walang inaalintana
kundi ang tungkulin nila. Gaya ng sinabi ko kay Pangoy,
sila'y totoong mapagtigil sa bahay at napakasipag sa pag-aaral
ng pagluluto gaya rin ng musika at ng pagdidibuho.
