kapatid na si Paciano
Ika-13 ng Pebrero, 1883
GINOONG PACIANO MERCADO:
Tinanggap ko kamakatlo ang sulat mo1 ng ika-20 ng
Disyembre, isang araw pagkatapos na tanggapin ko ang liham
ni Tiyo Antonio2 na umalis diyan nang araw rin ng sakuna ng
Lipa.3 Ang takot at panimdiming pinukaw sa amin ng balita
ay napakarahas at binubuku-buko namin ang libong pala-palagay; datapuwa't pinatahimik ako nang bahagya ng iyong sulat
sapagka't nang sinulat iyon ay ika-20 ng Disyembre at doo'y
wala kang binabanggit na pagluwas sa Maynila ng sinuman sa
ating kaanak, bukod sa noon ay ika-2 ng Enero, kaya't maraming
mga mag-aanak ang hindi magsisialis ng bahay. Kung ako'y
nariyan, maaaring nangyari marahil, na, sapagka't ako ang pinaghabilinan kay Tasio4 ay samahan ko ito sa Maynila at umuwi
agad upang magtamasa ng ilang araw pa sa bahay; ang gayon
sana'y nagkahalaga sa akin ng napakamahal. Kapag iniisip ko
ito ay nakaaalaala ako ng maraming pangyayari sa buhay ko,
nakapagpapaniwala sa aking may isang Diyos na tumatanod sa
akin. Gayunman, itong nauukol kay Tasio
hindi nararapat
makaligalig sa akin dahil kay Kapitang Juan,5 sapagka't may
kaugaliang tumigil nang ilang araw sa Maynila upang mamili,
1 Ang sulat ng kanyang kapatid na binabanggit dito ay ang may blg. 31 ng Mga Sulat niya sa kanyang mga kaanak, at may petsa 29 ng Disyembre, 1882.
2 Ang binabanggit na sulat ng kanyang amaing si G. Antonio Rivera ay wala sa katipunan ng mga sulat.
3 Tumutukoy sa pagputok at pagsabog ng bapor "Lipa" na nagyayao't dito sa Maynila at mga bayan ng Laguna, na nangyari noong ika-2 ng Enero, 1883, sa Ilog Pasig, sa malapit sa Pulo ng San Gabriel o Pulo ng "Convalescencia" na nasa-tabi ng Tulay ng Ayala.
4 Tasio o Anastacio, anak ni Kapitan Juan Banatin ng Kalamba, Laguna.
5 Tinutukoy si Kapitan Juan Banatin.
